Оршил
Ажлын байран дээрх аюулгүй ажиллагаа нь зөвхөн байгууллагын дотоод журам биш, хүний амь нас, эрүүл мэндийг хамгаалахад чиглэсэн хууль ёсны шаардлага байдаг. Монгол Улсын хууль тогтоомжоор хөдөлмөрийн аюулгүй байдлыг хангах үүргээ биелүүлээгүй, эсхүл ашиглалтын журам зөрчсөний улмаас бусдын эрүүл мэнд, амь насанд хохирол учруулсан тохиолдолд "болгоомжгүй" хэлбэрийн гэмт хэрэгт тооцож, эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэдэг.
Энэхүү нийтлэлээр хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын журам зөрчих нь ямар үр дагавартай, хуулийн ямар заалтууд үйлчилдэг болон осол гарсан тохиолдолд ямар алхмууд хийх талаар тайлбарлах болно.
Хууль зүйн үндэслэл
Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, эрүүл ахуйн асуудлыг ерөнхий болон тусгай хуулиудаар зохицуулдаг. Хэрэв зөрчил нь хүний биед гэмтэл учруулсан бол Эрүүгийн хуулийн дагуу хариуцлага хүлээлгэнэ.
1. Үндсэн зохицуулалт
- ХАБЭА-н тухай §36.2: Энэ хуулийг зөрчсөн хүн, хуулийн этгээдэд Эрүүгийн хууль, эсхүл Зөрчлийн тухай хуульд заасан хариуцлага хүлээлгэнэ.
- Хөдөлмөрийн тухай §165.1: Хөдөлмөрийн хууль тогтоомж зөрчсөн этгээдэд эрүүгийн хариуцлага хүлээлгэх үндэслэл болно.
2. Эрүүгийн хариуцлагын төрөл
Хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагааны журам зөрчсөн үйлдлийг Эрүүгийн хуулиар дараах байдлаар зүйлчилдэг:
-
Хөдөлмөр хамгаалал, эрүүл ахуйн журам зөрчих: ЭХ-ийн §138.1: Хөдөлмөрийн аюулгүй ажиллагааг хангуулах үүрэг бүхий этгээд үүргээ биелүүлээгүйгээс хүний биед хүндэвтэр, хүнд гэмтэл учирсан бол торгох, баривчлах ялтай. ЭХ-ийн §138.2: Хэрэв хүний амь нас хохирсон бол 5 жил хүртэл хугацаагаар хорих ял шийтгэнэ.
-
Барилгын ажил гүйцэтгэх үед журам зөрчих: ЭХ-ийн §243.1: Барилга барих, механизм ашиглах журам зөрчсөнөөс хүний эрүүл мэндэд хохирол учруулсан бол 1.6 жил хүртэл хорих ялтай.
-
Тэсэрч дэлбэрэх аюултай орчинд журам зөрчих: ЭХ-ийн §244.2: Үйлдвэрлэлийн аюулгүй ажиллагаа зөрчсөнөөс хүний амь нас хохирсон бол 8 жил хүртэл хорих ял шийтгэнэ.
Гэмт хэргийн шинжийг тодорхойлох процесс
Үйлдвэрлэлийн осол гарсан тохиолдолд эрүүгийн хэрэг үүсгэх эсэхийг шийдвэрлэхдээ дараах дарааллыг баримталдаг:
Практик алхамууд: Осол гарсан үед юу хийх вэ?
Хэрэв та ажил олгогч, эсхүл гэрч болсон бол дараах үйлдлүүдийг яаралтай хийх шаардлагатай:
- Эмнэлгийн тусламж: Яаралтай түргэн тусламж дуудаж, ажилтны амь насыг аврах арга хэмжээ авах.
- Хэргийн газрыг хамгаалах: Цагдаа болон хяналтын байгууллагын ажилтнууд иртэл ослын газрын хөдөлгөөнийг хязгаарлаж, байгаа байдлаар нь хадгалах.
- Мэдээлэх: ХАБЭА-н тухай §33.4.10-т заасны дагуу холбогдох хяналтын байгууллага болон цагдаад мэдэгдэх.
- Ослын акт: Байгууллагын дотоод комисс томилж, ослын шалтгааныг тогтоосон акт үйлдэх.
- Баримтжуулалт: Аюулгүй ажиллагааны зааварчилгаа өгсөн бүртгэл, тухайн ажилтны ажлын байрны тодорхойлолт, хөдөлмөрийн гэрээг бэлтгэх.
Шүүхийн практик ба анхаарах зүйлс
Шүүх хөдөлмөрийн аюулгүй байдлын хэргийг шийдвэрлэхдээ "Хэн хариуцах үүрэгтэй байсан бэ?" гэдгийг голчлон тогтоодог. Үүнд:
- Байгууллагын удирдлага (Захирал)
- ХАБЭА-н инженер эсвэл даамал
- Тухайн ажлыг шууд удирдсан албан тушаалтан
Хэрэв ажил олгогч аюулгүй ажиллагааны хэрэгслээр хангаагүй, эсхүл зааварчилгаа өгөөгүй нь тогтоогдвол эрүүгийн хариуцлага хүлээх эрсдэл өндөр байдаг. Харин ажилтан өөрөө согтууруулах ундаа хэрэглэсэн эсвэл зааварчилгааг санаатайгаар зөрчсөн бол хариуцлагын хэмжээ өөрчлөгдөж болно.
Дүгнэлт
Хөдөлмөрийн аюулгүй байдал, ашиглалтын журам зөрчих нь зөвхөн торгууль төлөөд өнгөрөх асуудал биш юм. Хүний эрүүл мэндэд хохирол учирсан тохиолдолд Эрүүгийн хууль §138-т заасны дагуу ял шийтгэл хүлээдэг ноцтой үр дагавартай. Тиймээс ажил олгогч нар зааварчилгааг тогтмол өгч, аюулгүй байдлын хэрэгслээр бүрэн хангах, харин ажилтан нар өөрийн болон бусдын амь насыг хамгаалах үүргээ ухамсарлах нь чухал юм.
Хэрэв танд үйлдвэрлэлийн осолтой холбоотой хууль зүйн туслалцаа хэрэгтэй бол мэргэжлийн өмгөөлөгчид хандахыг зөвлөж байна.